تبلیغات
پیام قرآن

پیام قرآن
با قرآن تا بهشت 


اللّه
«اللّه»، اسم برگزیده و مختص پروردگار و دربردارنده عصاره همه صفات جمال و جلال خدا است.
واژه اللّه در قرآن كریم 2697 مرتبه ، واژه اله به اشكال مختلف 147 مرتبه و كلمه اللّهم 5 مرتبه در قرآن به كار رفته است 1
در بسیارى از آیات قرآن كریم درباره اللّه، ویژگى ها و صفات وى مطالب مهم و ارزنده اى ارائه شده است.
یكى از جامع ترین آیات در این باره آیه هاى 23 و24 سوره حشر است. در این آیات صفات: مَلِك ، قدوس ، سلام ، مؤمن ، مهیمن ، عزیز ، جبار ، متكبّر ، سبحان ، خالق ، بارئ ، مصور و حكیم براى خداوند بیان شده است و در پایان در تعبیرى جامع آمده است كه همه نام هاى نیكو در عالى ترین وجه به او اختصاص دارد: (وله الأسماء الحسنى) .
«اللّه» در قیاس با سایر اسماى حسناى الهى برجستگى هاى دیگرى دارد ; از جمله:
1. «اللّه» شناخته شده ترین و پركاربردترین نام هاى پروردگار در متون اسلامى است ;
2. اقرار به وحدانیت «أشهد أن لا إله إلاّ اللّه» با آن محقق مى شود ;
3. خاص ترین، برترین و برگزیده ترین نام نیك الهى و عصاره همه صفات جمال و جلال است ;
4. «اللّه» اسم مختص خداوند است و در غیر او كاربردى ندارد.
5. انتساب اللّه به دیگر نام هاى الهى نادر است ; براى مثال نمى توان گفت«اللّه» از اسماى جبار یا قهار است ، ولى انتساب دیگر اسما به اللّه درست است ، مانند آن كه گفته شود «جبار» یا «قهار» از اسماء اللّه هست 2 ;
6. برخى بر آنند كه «اللّه» همان اسم اعظم است 3
به خلاف باور شمارى اندك كه ریشه اللّه را اقتباس از عبرى دانسته اند بیشتر لغت دانان اصل آن را عربى فصیح مى دانند كه قرن ها پیش از بعثت پیامبر اسلام (صلى الله علیه وآله وسلم) كاربرد داشته است 4
در مشتق یا جامد بودن لفظ اللّه اختلاف نظر هست. كسانى آن را مشتق دانسته و سپس در منشأ اشتقاق آن نظرگاه هاى متفاوتى ارائه كرده اند ; از جمله:
1. اللّه مشتق از اله به معناى مألوه و معبود است 5. بیشتر مفسران و لغت نویسان معتقدند واژه اللّه از اله گرفته شده است ; یعنى آن گاه كه ال بر اله داخل شد همزه اصلى آن ساقط و هر دو لام در یكدیگر ادغام شدند و به صورت اللّه درآمد 6.
2. اللّه برگرفته از وَلَه به معناى تحیر و سرگردانى است ، زیرا عقول در كنه ذات وى سرگردانند 7
3. اللّه از أله به مفهوم قرع است ، چرا كه خلق به منظور برآمده شدن نیازها به او پناه مى برند.
4. اللّه اقتباس شده از لاه به معناى احتجب است ، زیرا جوهر ذات وى از ادراك دیگران پوشیده و پنهان است 8
5. اللّه برگرفته از وَلَه به مفهوم دوست داشتن فراوان است ، زیرا محبوب همه آفریده هاست 9. بیشتر اینان «ال» اللّه را تفخیم و تعظیم شمرده اند ، زیرا اسماى خداوند براى همه شناخته شده است 10.
در برابر این نظریه ، برخى واژه شناسان اللّه را جامد و از نوع علم مرتجل مى دانند 11.
دیدگاه گروهى دیگر این است كه واژه اللّه علم نیست بلكه به منزله علم است ، با این استدلال كه در مفهوم علم ذات ، اسم معینى بى توجه به وصفى خاص در نظر گرفته مى شود ، ولى در اللّه ذات معینى با این ویژگى كه فراگیرنده همه صفات است در نظر گرفته شده است. بر این اساس فرق میان اللّه و سایر اعلام این است كه در واژه اللّه بر خلاف اعلام دیگر ، صفات در نظر گرفته شده است ، چنان كه تمایز میان اللّه و دیگر اسماى حسناى الهى در لحاظ كردن همه صفات در اللّه و در نظر گرفتن هر یك از آنها در دیگر اسما است. 12.
«اللهم» تعبیرى دیگر از لفظ جلاله اللّه است 13 كه در تفسیر آن اختلاف شده است.بسیارى معتقدند به معناى یا اللّه است كه میم مشدّد به جاى یاى ندا آمده است و برخى بر این باورند كه به معناى یا اللّه آمنّا بخیر است ، كه در اثر كثرت استعمال و به منظور سهولت به كارگیرى به این شكل درآمده است 14
متفكران اسلامى در مقام فرق گذارى میان اللّه و اله نظرهاى متفاوتى دارند. بسیارى بر این باورند كه اللّه و اله اختلاف مفهومى دارند. اللّه عَلَم است براى معبود به حق و اله معناى عام و فراگیر دارد كه شامل معبود حق و باطل مى گردد. 15. گواه این فرق دو آیه زیر است:
(ولئن سئلتَهم مَن خَلَقَهُم لیقولنّ اللّه) 16 كه اللّه به معناى معبود حق به كار رفته است.
(أجعل الالهة إلهاً واحداً انّ هذا لشیءٌ عجاب) 17 كه اله به معناى عام است.
ابن ابوالحدید معتقد است اللّه و اله یك معنا بیش ندارد و میان آن دو تساوى است 18.
نظر دقیق آن است كه اله و اللّه معنایى یكسان دارند ، با این تفاوت كه اله اعم و اللّه اخص است و هر دو به معناى خداست. البته خداى مشخص و معین در ذهن بشر كه حاكم جهان و پدید آورنده زمین و آسمان است همان اللّه است ، ولى اله از نظر لغت و استعمال به معناى كسى است كه نوعى تصرف در جهان و سرنوشت انسان دارد ، حال اعتقاد به چنین تصرفى حق باشد یا باطل.
نویسنده: حسن ودود
پی نوشت:
· 1. (المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الكریم ، كلمه اللّه).
· 2. (علم الیقین ، ج1 ، ص106)
· 3. (روح البیان ، ج1 ، ص8).
· 4. (لوامع البینات ، ص 79).
· 5. (التوحید ، ص220)
· 6. (كشاف ، ج1 ، ص 3 ، مفردات ، ص 31)
· 7. (المیزان ، ج1 ، ص 18).
· 8. (مجمع البیان ، ج1 ، ص 19).
· 9. (مفاهیم القرآن ، ج6 ، ص 111)
· 10. (مجمع البیان ، ج1 ، ص 19)
· 11. (المیزان ، ج1 ، ص 18)
· 12. (گوهر مراد ، ص 240)
· 13. (آل عمران:26)
· 14. (مفاهیم القرآن ، ج6 ، ص 112ـ 113).
· 15. (الكشاف ، ج1 ، ص 35 ; نهج البراعه راوندى ، ج1 ، ص 24)
· 16. (زخرف:87)
· 17. (ص:138)
· 18. (شرح نهج البلاغه ، ج1 ، ص 62)
منبع اصلی:
مرکز فرهنگ و معارف قرآن


طبقه بندی: معلومات قرآنی،
[ جمعه 12 مهر 1392 ] [ 09:02 ق.ظ ] [ محمد جواد مهران منزه ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

پیام قرآن سعی دارد پیامهای زیبای قرآن كریم را به گوش مخاطبین برساند و گامی كوچك در جهت آشنایی با آموزه های قرآن كریم بردارد. به امید موفقیت و پیروزی همه جویندگان راه صداقت و رستگاری
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :