تبلیغات
پیام قرآن

پیام قرآن
با قرآن تا بهشت 



اولین ناقد خود باشیم


«یا أیهَا الَّذینَ آمَنُوا عَلَیکُم أنفُسَکُم لایضُرُّکُم مَن ضَلَّ إذَ اهتَدَیتُم؛ ای مؤمنان! خود را دریابید. آنگاه که هدایت شوید دیگر کسی زیانتان نمی رساند.» (سوره مائده، آیه ۱۰۵) خود را پاییدن و در خود کاویدن؛ اعمال و افکار خویشتن را به غربال نقد ریختن و بیختن و به جست و جوی عیوب و رفع نواقص خود پرداختن، کلید سعادت و سلامت است. هر چند اصطلاح انتقاد از خود در نیم قرن اخیر تداول یافته است، اما از دیرباز، ارزیابی عملکرد خویشتن یا نقد افکار و شخصیت خویش مورد سفارش حکیمان و اندیشمندان و برتر از آن، اولیا و انبیای الهی بوده است. پیامبران خدا به ما آموخته اند که باید بیشتر و پیش تر از آن که به نقد اعمال و آرای دیگران بپردازیم، در خود بنگریم و خود را به نقد کشیم. از حضرت مسیح(ع) نقل است که: چرا خسی را که در پای برادرت است می بینی، اما شاخه فرو رفته در چشمت را نمی بینی؟ و از پیامبر خاتم(ص) نقل شده است که فرمودند: یکی از شما خاشاک را در چشم برادرش می بیند و شاخه را در چشم خود وا می نهد. اصولاً در این دنیا حیات و رشد و حرکت افراد و مجموعه های بشری خالی از نقصان و خلل نیست و در تنگنای این مهبط، بی خطا نمی توان زیست.
اما افراد و مجموعه ها به دو گونه با اشکالات خود برخورد می کنند:الف) گروهی حاضر نیستند در خطای خود بنگرند و هرگز به انتقاد از خود نمی پردازند. اینان نه خود بر ناراستی ها و کاستی های خود واقف می شوند و نه با چنین روحیه ای به دیگران فرصت انتقاد از اعمال و افکار خود را می دهند و چون هیچ عیب و نقصی با چشم پوشی از میان نمی رود، همواره معیوب می مانند و راه زوال و نیستی را سپری می کنند. چنین افرادی انتقاد را چون زهری تلخ ناخوش می دارند و از آن گریزانند و بر عکس از مدح، ثنا و تملق لذّت می برند. هر چند گاه اظهار می کنند که ما توجّهی به مدح و ثناها نداریم و خودمان را خوب می شناسیم، اما از این نکته مهم غافلند که شیرینی مدح، ناخواسته و نا آگاهانه، جان را به تباهی می کشد. ب) گروه دیگر، قبل از دیگران، خود به نقد و اصلاح خود اقدام می کنند. اینان به خوبی دریافته اند که بر اشکالات چشم بستن، چه پایان شومی دارد و راه کمال جز با پاکسازی موانع پیموده نمی شود و خود به رفع موانع کمال و سعادتی که در درون خود می یابند همت می گمارند. این افراد، انتقاد کنندگان را دوستانی می دانند که در انجام وظیفه به یاریشان آمده اند و نه تنها بر آنان خشم نمی گیرند، بلکه از ایشان استقبال می کنند و در نقدها به دیده امتنان می نگرند.
نقد پذیری و انتقاد از خود دو روی یک سکه اند و از هم جدایی ندارند. اما آیا به راستی رنگ و لعاب بهانه و تزویر، ننگ نارسایی های درونی را پاک می کند؟ آیا می توان منکر این حقیقت شد که اعمال، افکار، سخنان و آرای ما ناقص و آلوده به اشتباهند؟ و چه خوب است که قبل از دیگران، خود به یافتن و رفع این نواقص قیام کنیم. از مولای متقیان و سرور عدالت خواهان بشنویم که فرمود: «العاقل من اتّهم رأیه؛ عاقل کسی است که رای خود را در موضع خطا بداند و هرگز آن را حقیقت مطلق نپندارد». و همین بینش ژرف است که آن رادمرد را به گفتن این کلمات وزین وا می دارد: «… و در دیده مردم پارسا، زشت ترین خوی والیان این است که خواهند مردم، آنان را دوستدار بزرگمنش شمارند و کارهاشان را به حساب کبر و خودخواهی بگذارند و خوش ندارم که در خاطر شما بگذرد که من دوستدار ستودنم و خواهان ستایش بشنودن. سپاس خدا را که بر چنین صفت نزادم و اگر ستایش دوست بودم آن را وا می نهادم به خاطر فروتنی در پیشگاه خدای سبحان…. لیکن مرا به نیکی مستایید تا از عهده حقوقی که مانده است بر آیم و واجب ها که بر گردنم باقی است ادا نمایم.



طبقه بندی: اخلاق،
[ پنجشنبه 18 مهر 1392 ] [ 09:42 ق.ظ ] [ محمد جواد مهران منزه ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

پیام قرآن سعی دارد پیامهای زیبای قرآن كریم را به گوش مخاطبین برساند و گامی كوچك در جهت آشنایی با آموزه های قرآن كریم بردارد. به امید موفقیت و پیروزی همه جویندگان راه صداقت و رستگاری
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :